27-12-08

Aan zegetocht van Obama komt voorlopig nog geen einde

De aankomende president scoort hoog met zijn opvallende kabinetskeuzes en zijn snelheid van optreden.

Barack Obama gaat nog even door met zijn zegetocht. In een Gallup-peiling onder Amerikanen kwam hij deze week uit de bus als de persoon die ze het meest bewonderen in de wereld. Dat is al meer dan een halve eeuw niet gebeurd met een pas gekozen president. Obama scoort beter in de peilingen dan Bush en Clinton voor hun inauguratie. Ook van Republikeinse zijde krijgt hij applaus.

De verklaring? Exegeten noemen de gebruikelijke wittebroodsweken, die na de perfecte campagne en historische verkiezingsuitslag wellicht wat langer duren.

Maar belangrijker is volgens hen de diepe economische crisis. Zoals de Amerikanen zich rond hun president scharen zodra het land in oorlog is, zo doen ze dat nu rond Obama. Met zulke problemen kunnen ook sceptici weinig anders dan hopen op een snel succes voor de nieuwe president.

Maar Obama heeft ook vertrouwen gewonnen met zijn optreden sinds de verkiezingen. In grotere vaart en met meer discipline dan de meeste nieuwe presidenten, stelde hij binnen zes weken zijn kabinet samen.

Als reden voor die snelheid noemen Obama en zijn medewerkers de economische crisis. Ze willen op 20 januari meteen van start gaan. Het is voor Obama én de VS nu van het grootste belang dat de economie niet in een neerwaartse psychologische spiraal belandt.

Met zijn ordelijke presentatie van het kabinet en zijn ernstige radiopraatjes en interviews over de crisis, neemt Obama een klassieke regel van het crisismanagement in acht: het draait om geruststellende communicatie.

Obama oogst ook bewondering met de mensen die hij heeft benoemd. Hij heeft meer naar competentie en ervaring gekeken dan naar loyaliteit en ideologie. Zo is een centristisch team ontstaan. De economie gaat worden bestuurd door markt-georiënteerde veteranen van de regering-Clinton.

Het buitenlands beleid komt in handen van gematigde types als Hillary Clinton, Bush’ minister van Defensie Robert Gates en generaal Jim Jones, de Nationale Veiligheidsadviseur. Ook de mensen die de transformatie op energie- en klimaatgebied gaan doorvoeren, zijn pragmatici met langdurige ervaring. Het nieuwe ziektekostenstelsel moet komen van Tom Daschle, jarenlang de Democratische leider in het Congres.

Dit alles is teleurstellend voor Obama-aanhangers die zijn belofte om Washington te veranderen letterlijk hebben genomen. Moet de verandering komen van oudgedienden? Obama’s antwoord, bij monde van zijn politiek strateeg Axelrod: ‘Hij zoekt geen mensen die hem een visie moeten geven. Hij stelt een regering samen die zijn visie in praktijk kan brengen.’

Dat klinkt erg zelfverzekerd. Maar Obama lijkt inderdaad geconcentreerd op de uitvoering: hij wil iets gedaan krijgen. Daarbij horen mensen die al weten hoe de politiek werkt, en de steun van een brede coalitie. Republikeinen zijn dezer dagen aangenaam verrast over de ongebruikelijke mate van openheid waarmee de komende president hen benadert.

Obama brengt zo in de praktijk wat hij al jaren predikt: pragmatisme in plaats van ideologische verdeeldheid. Exemplarisch is zijn keuze voor Arne Duncan, het hoofd van Chicago’s openbare scholen, als minister van Onderwijs. Een praktijkman en een hervormer, die het respect geniet van beide kampen in het scherpe ideologische debat over schoolkeuze en beloning van leraren.

‘Als charter schools werken, laten we het dan proberen’', noemde Obama een rechts stokpaardje. ‘Laten we ons niet verblinden door ideologie bij het zoeken naar wat onze kinderen helpt.’ Het is Obama’s variant op Deng Xiaopings woorden bij de introductie van de markt in China: ‘Het maakt niet uit of een kat wit of zwart is, als hij maar muizen vangt.’

Voor de scherp verdeelde politiek van Amerika is dat alleen al een grote verandering. Maar nu moeten de benoemingen nog blijken te werken in de moeizame praktijk van het regeren. Achter de schermen speelt al een conflict over de vraag hoe groen het stimuleringsplan wordt. Nog een paar weken, en Obama’s kat moet daadwerkelijk muizen vangen.

13:00 Gepost in Algemeen | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.