19-09-08

McCain in het defensief door slagveld Wall Street

20080918_Espanola_NM_Rally0533 by Barack Obama.De verkiezingscampagne in de VS gaat weer volledig over de economie. Barack Obama ziet de kredietcrisis als een ideale aanleiding voor een offensief.

Tot zover Sarah Palin en de terugkeer van de culturele oorlogen. Na twee weken obsessieve aandacht voor de running mate van John McCain draait de Amerikaanse presidentscampagne sinds afgelopen weekeinde, na het slagveld op Wall Street, weer volledig om de economie.

De gevolgen zijn groot. Niet alleen is de Democratische presidentskandidaat Barack Obama zijn opponent in de meeste nationale peilingen weer gepasseerd – in het laatste onderzoek, vanochtend in The New YorkTimes, staat hij zelfs weer vijf procentpunt voor. Maar belangrijker is dat door de crisis van de laatste dagen een conservatieve economische filosofie in diskrediet is gebracht die de Republikein McCain al zijn hele leven aanhangt.

Reagan

Sinds Ronald Reagan de Republikeinen in 1980 het Witte Huis bezorgde, en de partij in twintig van de afgelopen 28 jaar het presidentschap vervulde, vormen deregulering, marktwerking, lagere belastingen en een terugtredende overheid de essentialia van het conservatieve economische denken.

McCain kwam in 1982 als Congreslid naar Washington, en ontwikkelde zich door zijn onafhankelijkheid voor veel conservatieven als een deloyale bondgenoot. Maar uitgerekend op het terrein van de economische politiek brak hij de afgelopen 26 jaar nagenoeg nooit met zijn partij.

Transformatie

En nu, na al die jaren, voltrekt zich onder leiding van George W. Bush een van de spectaculairste politiek-filosofische transformaties uit de moderne Amerikaanse geschiedenis, waarbij overtuigde conservatieven van de ene dag op de andere als volleerde etatisten de financiële markten overeind houden.

Het nettoresultaat van de Republikeinse jaren is kortom dat de overheid optreedt in plaats van terugtreedt. De belastingdienst is niet langer de vijand van financiële instellingen, het is hun redder. Intussen worden de helden van de vrije markt, de bestuursvoorzitters van Wall Street, door McCain neergehaald als „hebzuchtig” en „corrupt”. En zowel hij als Obama beamen nu dat dit drama het bewijs vormt dat het concept van deregulering failliet is: financiële markten kunnen volgens beiden alleen met extra regels en verbeterd toezicht in toom gehouden worden.

Schok

In het circuit van conservatieve denktanks en andere doorgaans praatgrage deskundigen in Washington is de schok nog niet verwerkt. Geen commentaar. Nu even niet. Belt u volgende week nog eens terug. Het zijn de reacties van een zwalkende elite die zich na de laatste dagen angstig afvraagt hoeveel aanslagen op de conservatieve filosofie de regering nog in petto heeft.

Mensen als Grover Norquist van Americans for Tax Reform, een fiscaal-conservatieve pressiegroep die nauw verwant is met de Republikeinen, spraken na de regeringshulp, vorige maand, bij de redding van Freddie Mae en Fannie Mac nog openlijk de hoop uit dat het daarbij zou blijven.

En tot hun opluchting hield de overheid de rug recht toen Lehman Brothers afgelopen weekeinde om belastinggeld verlegen zat. Maar twee dagen later, bij de aankoop van verzekeraar AIG, kon zelfs de meest trouwe Republikein niet meer volhouden dat hier nog sprake was van principieel conservatieve politiek.

Ook McCain heeft moeite met de nieuwe realiteit. Afgelopen maandag, na de ineenstorting van Lehman, herhaalde hij zijn maandenlang volgehouden stelling dat „de grondslagen van de economie sterk zijn”. Het was een bijzin in een betoog waarin hij de ernst van de situatie erkende, maar die nuance werd door de agressieve campagne van Obama buiten de aandacht gehouden.

Depressie jaren '30

Zelf vergeleek Obama de situatie met de depressie van de jaren dertig. Het dwong McCain – die tot een jaar geleden in bijna elk interview zei dat economie niet zijn sterkste punt is – ook zijn toon aan te scherpen. Met de grondslagen van de economie bedoelde hij de onvermoeibare Amerikaanse arbeider, zei hij. Hij beaamde vervolgens dat de tijden „zeer, zeer moeilijk” zijn, een „crisis”, en kwam zo vanzelf bij zijn analyse van hebzucht op Wall Street.

Het ging zo snel dat de hoofdartikelenschrijver van The Wall Street Journal, die in de campagne zelden van de Republikeinse agenda afwijkt, McCain gisteren „brallerige tirades” verweet over markten wier principiële werking hij niet zou hebben doorgrond.

Het geeft goed aan welke spanningen de Republikeinse kandidaat in de eigen gelederen te wachten staat. Als aanhanger van Reagans economische ideeën heeft McCain een lange traditie van verzet tegen overheidsregulering. Ook toen de kredietcrisis al lang en breed was ontstaan, maart dit jaar, zei hij nog: „Ik ben altijd voor minder regels.”

McCain en Bush

Een uitspraak die Obama veel zal gebruiken de komende tijd. Hij ziet deze crisis als de ideale aanleiding voor een offensief – volgens een plan dat Hillary Clinton altijd al voor ogen had – tegen het Republikeinse gedachtegoed zoals zich dat onder Bush ontwikkelde. Het geeft hem de kans McCain aan de impopulaire president en diens beleid te koppelen, en volgens Obama’s strategen is dat de beste tactiek voor de zege in november.

McCain is intussen niet langer van plan de handschoen op te nemen. Op FoxNews verklaarde running mate Sarah Palin gisteren dat de economie inderdaad „een zooitje” is, dat Wall Street corrupt is, en dat zij en McCain graag bereid zijn „Wall Street te hervormen”.

De regerende partij wordt in de VS in een verkiezingsjaar altijd afgestraft voor economische tegenslag. Met de verhoogde werkloosheid in het vooruitzicht heeft McCain duidelijk de analyse gemaakt dat hij dit jaar slechts kans heeft wanneer de kiezer hem niet meer als Republikein beschouwt. Het einde van de conservatieve economische filosofie was voor hem kortom bittere noodzaak.

22:00 Gepost in Algemeen | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.